ISO Standardı Sürüm Değişikliği ve Geçiş Rehberi

ISO Sürüm Geçişi Nedir?

ISO sürüm geçişi, yönetim sistemini bir standardın eski sürümünden yenisine taşımaktır. Belgelendirme kuruluşları bunu genellikle geçiş olarak adlandırır. Revize standart yayımlandığında eski sürüme belgeli kuruluşlar, genellikle üç yıllık tanımlı dönem içinde geçmeli; aksi hâlde belgelerini kaybetme riski doğar.

Sürüm geçişi yalnızca dokümantasyon işi değildir. Değişikliklerin anlaşılması, mevcut sistemin yeni şartlara göre boşluk analizinin yapılması ve gerekli güncellemelerin kuruluş genelinde uygulanacağı yapılandırılmış plan gerekir.

Güncel Standart Sürümleri

Üç temel yönetim sistemi standardının güncel sürümleri ve geçerli geçiş tarihleri şöyledir:

• ISO 9001:2026 — 16 Eylül 2026'da yayımlanarak ISO 9001:2015'in yerini aldı. ISO 9001:2015 belgeleri 30 Eylül 2029'a kadar geçerlidir. (ISO 9001:2015 de ISO 9001:2008'in yerini almış; geçiş dönemi Eylül 2018'de kapanmıştı.)
• ISO 14001:2026 — 15 Nisan 2026'da yayımlanarak ISO 14001:2015'in yerini aldı. ISO 14001:2015 belgeleri 30 Nisan 2029'a kadar geçerlidir. (ISO 14001:2015 de ISO 14001:2004'ün yerini almış; geçiş dönemi Eylül 2018'de kapanmıştı.)
• ISO 45001:2018 — OHSAS 18001:2007'nin yerini alan iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi standardıdır. Mart 2018'de yayımlandı; COVID-19 uzatmasından sonra geçiş dönemi Eylül 2021'de kapandı.

ISO 9001 ve ISO 14001 doküman paketlerimiz 2015 baskılarını esas alır. Sayfanın devamındaki değişiklikler 2015 baskılarıyla getirilenlerdir. ISO 9001:2026 ve ISO 14001:2026 değişiklikleri için yayımlanan standardı ve belgelendirme kuruluşunuzun geçiş düzenlemelerini inceleyin.

ISO tüm standartları beş yıllık döngüde periyodik inceler. Yeni baskı yayımlandığında tanımlı geçiş dönemi belirlenir ve revizyonlar bu geçiş modelini izler.

Geçiş Süreci — Adım Adım

Hangi standart için geçiş yapıyor olursanız olun geçiş süreci tutarlı bir adım dizisi izler:

1. Adım 1: Yeni standardı edinin ve değişiklikleri anlayın — Revize standardı ulusal standart kuruluşunuzdan veya doğrudan ISO'dan satın alın. Tamamını okuyun ve değişen her maddeyi belirleyin.
2. Adım 2: Boşluk analizi yapın — Mevcut yönetim sisteminizi yeni şartlarla karşılaştırın. Süreç, dokümantasyon veya uygulamalarınızın revize standardı karşılamadığı her eksikliği kaydedin.
3. Adım 3: Takvim içeren geçiş planı hazırlayın — Sorumlulukları, son tarihleri ve iş sırasını belirleyen proje planı hazırlayın. Geçiş denetimi öncesinde uygulamaya ve en az bir tam iç denetim döngüsüne yeterli süre ayırın.
4. Adım 4: Dokümantasyonu güncelleyin — Politika, el kitabı, prosedür ve formlarınızı yeni şartları yansıtacak biçimde revize edin. Terim değişikliklerini de uygulayın; örneğin 'doküman' ve 'kayıt' yerine 'dokümante edilmiş bilgi'.
5. Adım 5: Personeli yeni ve değişen şartlar konusunda eğitin — Değişiklikten etkilenen herkesin neyin değiştiğini ve kendisinden ne beklendiğini anlamasını sağlayın. Eğitimi yalnızca madde numaralarını okumaya değil, uygulamadaki etkilere odaklayın.
6. Adım 6: Değişiklikleri uygulayın — Revize süreçleri uygulayın. Uygunluk geçmişi gösterebilmek için değişikliklerin yerleşmesine yeterli zaman tanıyın.
7. Adım 7: Yeni standarda göre iç denetim yapın — Eksikliklerin giderildiğini ve sistemin amaçlandığı gibi çalıştığını doğrulamak için yönetim sisteminizi yeni sürüme göre denetleyin.
8. Adım 8: Geçişi yönetimin gözden geçirmesine sunun — Eksikliklerin giderilmesi ve iç denetim sonuçlarını üst yönetime sunun. Sistemin dış geçiş denetimine hazır olduğunu doğrulayın.
9. Adım 9: Belgelendirme kuruluşunun geçiş denetimi — Belgelendirme kuruluşunuz standardın yeni sürümüne göre resmî denetim yapar. Bu denetim planlanan gözetim veya yeniden belgelendirme denetimiyle birleştirilebilir.

Geçişteki Temel Değişiklikler

ISO 9001 ve ISO 14001'in 2015 revizyonları, ISO 45001:2018'de de görülen temel değişiklikler getirdi. Bu konuları anlamak her geçiş için önemlidir:

• Risk temelli düşünme — 2015 sürümlerinde getirilen bu yaklaşım, önceki 'önleyici faaliyet' kavramının yerine yönetim sisteminin tamamında risk ve fırsatları belirlemeye yönelik sistematik yaklaşımı koyar.
• Kuruluşun bağlamı — Üç standartta da yeni bir şart: kuruluşların amaçlanan sonuçlara ulaşma yeteneğini etkileyen iç ve dış hususları belirlemesi gerekir.
• Liderlik vurgusu — 2015 ve 2018 standartları üst yönetime daha fazla sorumluluk verir; önceki 'yönetimin sorumluluğu' kavramını aktif liderlik ve taahhütle değiştirir.
• Dokümante edilmiş bilgi — 'Dokümanlar' ve 'kayıtlar' yerine tek bir 'dokümante edilmiş bilgi' terimi getirildi; kuruluşlara sistem dokümantasyonunu sürdürme biçiminde esneklik sağlandı.
• Yönetim Temsilcisi zorunluluğu yoktur — Resmî Yönetim Temsilcisi görevi kaldırılmıştır. Yönetim sistemi sorumluluğu artık üst yönetim içinde dağılmıştır; yine de kuruluşlar bu işe özel bir görev atamayı seçebilir.
• Performans değerlendirme vurgusu — Yönetim sistemi performansının izlenmesi, ölçülmesi, analizi ve değerlendirilmesine; neyin, nasıl ve ne zaman ölçüleceğinin belirlenmesine daha fazla odaklanır.

OHSAS 18001'den ISO 45001'e Geçiş

OHSAS 18001'den ISO 45001'e geçiş, Britanya standardı OHSAS'tan uluslararası bir ISO standardına geçiş içerdiği için özel dikkat gerektirir. Bu basit bir revizyon değil, temel bir yeniden yapılandırmadır. Başlıca farklar şunlardır:

• Çalışanların görüşlerinin alınması ve katılımı — ISO 45001, tüm düzeylerde çalışanların görüşlerinin alınmasına ve İSG yönetim sistemine aktif katılımlarına çok daha fazla önem verir. Bu, OHSAS 18001 şartlarının belirgin biçimde ötesindedir.
• Kuruluşun bağlamı — Tamamen yeni bir şart. Kuruluşlar İSG ile ilgili iç ve dış hususları; çalışanların ve diğer ilgili tarafların ihtiyaç ve beklentilerini belirlemelidir.
• Risk ve fırsatlar (genişletilmiş) — OHSAS 18001 tehlike ve risklere odaklanırken ISO 45001; İSG performansını iyileştirme fırsatlarını ve süreç veya çalışma ortamı değişikliklerinden doğan fırsatları da kapsar.
• Dış kaynak kullanımı ve satın alma şartları — ISO 45001, dışarıya yaptırılan süreçlerin kontrolü ve mal/hizmet satın almanın kabul edilemez İSG riskleri oluşturmaması için açık şartlar içerir.
• Ek SL Üst Düzey Yapısı — OHSAS 18001, Üst Düzey Yapıyı izlemiyordu. ISO 45001'e geçiş, tüm sistem dokümantasyonunu ISO 9001 ve ISO 14001 ile ortak on maddeli yapıya göre yeniden düzenlemek demektir.